Film wszedł do kin w lipcu 1992 roku. Zarobił ponad 107 milionów dolarów.
Krytycy uwielbiali go. Dziś uważany jest za klasyk kina feministycznego i sportowego – ale w 1992 roku był po prostu świetną historią opowiedzianą przez kobietę, która wiedziała, jak to zrobić.
W 2012 roku Biblioteka Kongresu uznała „Ich własną ligę” za dzieło o znaczeniu kulturowym, umieszczając je w National Film Registry.
Część VI: Co po sukcesach?
Po „Ich własnej lidze” Penny wyreżyserowała jeszcze kilka filmów – „The Preacher’s Wife” (1996) z Whitney Houston, „Riding in Cars with Boys” (2001). Oba miały przyzwoite wyniki, ale nie dorównały sukcesom poprzedników.
Dlaczego? Nie wiemy. Może kariera reżyserów ma swój cykl życia. Może Penny miała dość hollywoodzkich gier.
W latach 2000. wycofała się z reżyserii. Zajęła się produkcją, okazjonalnie grała małe role. Pisała pamiętniki.
Ale jej wpływ na Hollywood był już nieodwracalny.
Kathryn Bigelow – która w 2010 roku wygrała Oscara za „The Hurt Locker” – mówiła: „Penny Marshall otworzyła drzwi. Pokazała, że można. Gdyby nie ona, nie wiem, czy ja bym tu była”.
Patty Jenkins („Wonder Woman”): „Penny nauczyła nas, że nie ma ograniczeń. Jeśli masz wizję, walcz o nią”.
Epilog: Śmierć i spuścizna
Penny Marshall zmarła 17 grudnia 2018 roku w wieku 75 lat. Przyczyną były komplikacje cukrzycy.
Pogrzeb był mały, kameralny – bo taka była Penny. Nie lubiła pompy. Chciała być zapamiętana jako ktoś, kto robił swoje i pomagał innym.
W hołdzie Netflix wyemitował dokument „Penny Marshall: Grandma of Cinema” (tytuł roboczy). Na cmentarzu Forest Lawn w Los Angeles jej grób jest skromny – ale fani przynoszą bazy i cytryny (nawiązanie do „Ich własnej ligi”).
Greta Gerwig, która w 2023 roku z „Barbie” pobiła wszelkie rekordy kasowe, zadedykowała Penny swój film na premierze: „To dzięki niej mogłam tu stać”.
Hollywood wreszcie zdał sobie sprawę: kobiety nie tylko mogą reżyserować – mogą reżyserować lepiej niż mężczyźni. Penny Marshall nie była wyjątkiem. Była początkiem.
W jej biografii, opublikowanej pośmiertnie, znalazło się zdanie: „Gdybym słuchała wszystkich, którzy mówili ‘nie’, nadal byłabym kelnerką w Bronksie. Ale ja wolałam tańczyć z kamerą”.
I tańczyła. Przez 75 lat. Aż do końca.
Dziś, gdy dziesięcioletnia dziewczynka mówi: „Chcę być reżyserką”, nikt nie odpowiada: „Nie możesz, bo jesteś dziewczynką”. Dzięki Penny Marshall taki dialog jest nie do pomyślenia.
To jest właśnie spuścizna. Nie filmy (choć wspaniałe). Nie nagrody (choć liczne). Ale zmiana wyobraźni.
Penny Marshall udowodniła, że Hollywood się myliło. Myliło się przez dekady. I każdy jej sukces był jak cegła rzucona w szklany sufit.
Aż sufit pękł.
